Stanowisko Stowarzyszenia Pracownia na rzecz Wszystkich Istot w sprawie rozbudowy DW687 w Puszczy Białowieskiej

W związku z budową i rozbudową drogi wojewódzkiej nr 687 na odcinku Juszkowy Gród–Zwodzieckie, prowadzoną na obszarze Puszczy Białowieskiej, Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot przedstawia swoje stanowisko:

1.  Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot nie sprzeciwia się remontowi drogi wojewódzkiej nr 687, jeżeli jego celem byłaby poprawa nawierzchni i bezpieczeństwa mieszkańców. W ostatnim czasie na terenie Puszczy Białowieskiej dokonano wiele takich modernizacji. Sprzeciw dotyczy złego zaprojektowania i realizacji tej inwestycji: z naruszeniem prawa, bez wymaganych zezwoleń oraz z pominięciem wymogów ochrony Puszczy Białowieskiej.
2.  Obecny kryzys jest skutkiem niekompetencji i bierności instytucji odpowiedzialnych za przygotowanie, nadzór i egzekwowanie warunków środowiskowych tej inwestycji. To drogowcy i urzędnicy doprowadzili do sytuacji, w której potrzeba bezpiecznej drogi została przeciwstawiona ochronie jednego z najcenniejszych lasów Europy.
3.  Inwestycja „Juszkowy Gród – Zwodzieckie – budowa i rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 687” prowadzona jest w Puszczy Białowieskiej, na obszarze Natura 2000 i w granicach obiektu światowego dziedzictwa UNESCO „Białowieża Forest”. Nie jest to zwykły teren inwestycyjny, ale jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych Europy.
4.  Prace nie ograniczają się do zwykłej poprawy nawierzchni. Obejmują rozbiórkę starej drogi i znaczące poszerzenie korytarza drogowego kosztem trwałej zajętości siedlisk Puszczy. Na prace składają się poszerzenie jezdni i budowa dodatkowej infrastruktury, w tym drogi rowerowej. Oznacza to zwiększenie zajętości terenu, fragmentację siedlisk i wzmocnienie bariery dla zwierząt.
5.  Polska, zabiegając o rozszerzenie ochrony UNESCO na całą polską część Puszczy Białowieskiej, zadeklarowała konkretne zasady ochrony tego obiektu. Plik nominacyjny (str. 172) dopuszcza utrzymywanie głównych dróg, ale nie ich rozbudowę zwiększającą parametry techniczno-użytkowe. Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich przygotował inwestycję sprzeczną z tym zobowiązaniem. Obecny zakres prac jest niezgodny z zasadami ochrony obiektu UNESCO i generuje ryzyko wpisania Puszczy Białowieskiej na listę obiektów światowego dziedzictwa w zagrożeniu.
6.  Inwestor nie posiada wymaganej prawem decyzji derogacyjnej obejmującej chronione gatunki ptaków. W 2024 r. przeprowadził wycinkę drzew stanowiących ich siedliska a obecnie prowadzi prace ziemne w szczycie sezonu lęgowego. RDOŚ w Białymstoku podczas oględzin z 12 maja 2026 r. potwierdził rewiry ptaków w sąsiedztwie inwestycji, a rozpoznanie terenowe Stowarzyszenia z 16 maja 2026 r. wykazało 271 stwierdzeń gatunków, w tym gniazda z lęgami.
7.  Już w 2024 r. Pracownia podejmowała działania, aby doprowadzić do poprawy sposobu realizacji inwestycji, zanim problem stał się dotkliwy dla mieszkańców. W listopadzie 2024 r. Stowarzyszenie wystąpiło do RDOŚ o natychmiastowe wstrzymanie prac. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku odmówił jednak zajęcia się sprawą. Po zażaleniu Stowarzyszenia Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił to rozstrzygnięcie. RDOŚ wszczął postępowanie dotyczące wstrzymania prac dopiero w październiku 2025 r. ale do dzisiaj nie wydał wiążącej decyzji. Pozwoliło to inwestorowi wejść w teren z robotami i dokonać rozbiórki istniejącej drogi. Skutki opieszałości instytucji ponoszą dziś zarówno mieszkańcy, jak i przyroda Puszczy. Tego impasu można było uniknąć, gdyby działania naprawcze podjęto na wcześniejszym etapie.
8.  Po ujawnieniu problemu braku derogacji dla ptaków RDOŚ nadal nie wydał formalnej decyzji administracyjnej o wstrzymaniu prac, lecz poinformował w mediach społecznościowych, że po spotkaniu z inwestorem „ustalono” złożenie wniosku o derogację oraz wstrzymanie prac do czasu jej wydania. Derogacja nie jest jednak formalnością ani wynikiem uzgodnień przy stole. Może zostać wydana dopiero po niezależnym postępowaniu i wykazaniu ustawowych przesłanek. 
9.  Sprawa ma wymiar międzynarodowy. UNESCO i IUCN już w 2025 r. wyraziły zaniepokojenie zatwierdzeniem rozbudowy drogi nr 687 i zwróciły się do Polski o przedstawienie szczegółów inwestycji, w tym oceny jej potencjalnego wpływu na wyjątkową uniwersalną wartość obiektu. Według informacji Stowarzyszenia taka ocena nie została przygotowana.
10.  Apelujemy do Podlaskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich o podjęcie rozmów. Jesteśmy gotowi usiąść do stołu i szukać rozwiązania, które z jednej strony zapewni mieszkańcom bezpieczną i przejezdną drogę, a z drugiej zabezpieczy wyjątkową wartość Puszczy Białowieskiej.

Dobrze przygotowana inwestycja nie zmusza ludzi do wyboru między normalnym dojazdem a ochroną Puszczy Białowieskiej

– podsumowuje Radosław Ślusarczyk, prezes Stowarzyszenia.