Korytarze ekologiczne

Rozległe niegdyś obszary leśne oraz tereny wodno-błotne mają obecnie ograniczony zasięg w wyniku działalności człowieka i przekształcania powierzchni ziemi. Poprzez pozyskiwanie nowych terenów pod użytki rolne oraz postępującą zabudowę ograniczona została powierzchnia najcenniejszych siedlisk flory i fauny a istniejące siedliska podzielone zostały na małe, odizolowane od siebie płaty. Jest to zjawisko fragmentacji środowiska, w którym szczególną rolę odgrywa obecnie infrastruktura liniowa, a przede wszystkim drogi szybkiego ruchu.

Możliwość swobodnego przemieszczania się osobników jest podstawą do normalnego funkcjonowania populacji większości gatunków zwierząt, które potrzebują odpowiedniej przestrzeni do zaspokajania swoich potrzeb życiowych. Ingerencja człowieka w tę przestrzeń (poprzez przekształcanie obszarów siedliskowych) jest w czasach współczesnych głównym czynnikiem powodującym ograniczanie zasięgu występowania dzikich zwierząt.

Występowanie gatunków o wysokich wymaganiach przestrzennych i ich swobodne przemieszczanie się w podzielonym środowisku jest możliwe jedynie dzięki obecności korytarzy ekologicznych (korytarzy migracyjnych fauny). Korytarze są to zwykle tereny leśne, zakrzaczone lub podmokłe z naturalną roślinnością o przebiegu liniowym (pasowym), położone pomiędzy płatami obszarów siedliskowych. Korytarze zapewniają zwierzętom odpowiednie warunki do przemieszczania się – dają możliwość schronienia i dostęp do pokarmu.

Korytarze ekologiczne mają szczególne znaczenie dla zwierząt zamieszkujących tereny leśne, unikających otwartych przestrzeni. Zwierzęta takie mogą migrować jedynie wzdłuż odpowiednio zalesionych obszarów o zwartej strukturze.

Trwający obecnie, intensywny rozwój gospodarczy Polski niesie ze sobą szereg istotnych zagrożeń dla zachowania wartości przyrodniczych naszego kraju. Nieodłącznym elementem tego rozwoju jest rozbudowa sieci drogowej, w tym budowa nowych dróg szybkiego ruchu. Infrastruktura komunikacyjna (drogi i linie kolejowe) oddziaływuje wszechstronnie na środowisko przyrodnicze i spowoduje zagrożenia dla ochrony bioróżnorodności o niespotykanej dotąd w Polsce skali, skupiając się szczególnie na zwierzętach.

Szkodliwość ekologiczna sieci drogowej wynika przede wszystkim z podziału obszarów siedliskowych (fragmentacja siedlisk) oraz przerywania ciągłości korytarzy ekologicznych fauny. Długość sieci drogowej w Polsce oraz skala planowanych działań modernizacyjnych powodują, że w całym kraju będzie istniała negatywna presja ze strony sieci drogowej na najcenniejsze walory przyrodnicze.

Ekologiczne skutki rozwoju sieci drogowej będą najbardziej odczuwalne w obszarach o największej wartości przyrodniczej, czyli w północnej Polsce oraz w Karpatach, gdzie występują rezerwuary różnorodności biologicznej o randze europejskiej. Szczególnie zagrożone będą populacje dużych ssaków o największych wymaganiach odnośnie przestrzeni życiowej – ssaki drapieżne: wilk, ryś i niedźwiedź oraz kopytne: łoś, żubr. W przypadku obszarów siedliskowych negatywne oddziaływania ze strony dróg będą dotyczyły w szczególności kompleksów leśnych oraz obszarów wodno-błotnych o dużej powierzchni i często wysokim stopniu naturalności.