1% dla Pracowni na rzecz

Wszystkich

Istot

Góra Jasło. Kolorowy zawrót głowy

1. Położenie, wartości przyrodnicze, status ochrony lokalnej przyrody

Góra Jasło (in. Duże Jasło lub Wielkie Jasło) położona jest na terenie gminy Cisna w powiecie leskim (województwo podkarpackie). Pasmo górskie rozciągające się od Cisnej, poprzez Małe Jasło, Jasło aż do granicznego Okrąglika, pokryte jest typową buczyną karpacką oraz lasami bukowo-jodłowymi, z których znaczną część stanowią starodrzewy. W tym rejonie bytują wilki, niedźwiedzie, rysie, jelenie, głuszce i wiele innych zwierząt. Walory przyrodniczo-krajobrazowe podkreśla status obszaru – umiejscowiony w sercu Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego, otulinie Bieszczadzkiego Parku Narodowego, Międzynarodowym Rezerwacie Biosfery „Karpaty Wschodnie” oraz w europejskiej sieci Natura 2000 jako ostoja ptasia oraz ostoja siedliskowa – obszar „Bieszczady” (PLC 180001).

Obszar góry Jasło to mniej znane bieszczadzkie połoniny, które zwykle kojarzą się z tymi położonymi na wschód od Cisnej (Połonina Caryńska, Wetlińska, Bukowska, Bukowe Berdo), znajdującymi się na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Małe Jasło (1097 m n.p.m.) i Jasło (1153 m n.p.m.) zaliczają się do równie cennych połonin.

Widok z Małego Jasła. Fot. Ignacy Jachymski

2. Opis i cel przedsięwzięcia

Pomysł budowy stacji narciarskiej w Bieszczadach nie jest nowy. W 1988 r. red. Janusz Zielonacki z OTV Kraków promował ideę „Kolorowego zawrotu głowy”, popieraną przez Redakcję Sportową TVP. Wtedy chodziło o budowę ośrodka sportów zimowych, tzw. stację klimatyczną, w rejonie Wołosatego. Na szczęście idea, po wielu protestach, upadła.

Od 1998 r. kolejni wójtowie gminy Cisna popularyzują ideę budowy wyciągów narciarskich na stokach Jasła. Tadeusz Wrona, później Elżbieta Łukacijewska (obecnie europosłanka) oraz obecna wójt – Renata Szczepańska, za jeden ze swych głównych celów jako włodarze gminy stawiają budowę wyciągu na Jasło.

Pomysłodawcami nowego narciarskiego projektu były osoby skupione w Towarzystwie Rozwoju Turystycznego Gminy Cisna, spółka Bieszczadzkie Schroniska i Hotele Górskie PTTK z Sanoka, wsparcia udzielili także niektórzy radni sejmiku samorządowego i parlamentarzyści, fundacja Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej, przedstawiciele Gminy Cisna. Według nich, budowa ośrodka sportów zimowych to szansa na rozwój gospodarczy gminy oraz możliwość czerpania dodatkowych dochodów przez mieszkańców regionu.

Obecnie w rejonie Cisnej planuje się budowę trzech wyciągów, każdego o długości 2 km, rynnę dla snowboardzistów, w lecie ma funkcjonować kolejka wwożąca pieszych i specjalny wyciąg dla rowerów górskich. Jeszcze w 2001 r. Robert Stępień, prezes Towarzystwa Rozwoju Turystycznego Gminy Cisna, wspominał o budowie trasy narciarskiej o długości 4,5 km. Trzeba się liczyć z możliwością, iż takie mogą być docelowe plany pomysłodawców całej inwestycji.

W planie zagospodarowania przestrzennego „Przysłup-Strzebowniska 1/2004” planuje się umieszczenie budowy inwestycji o charakterze turystycznym w postaci wyciągu krzesełkowego na górę Duże Jasło, docelowo o długości ok. 2700 metrów.

Dla dziennika „Super Nowości” wójt Cisnej wypowiadała się, że inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko.

3. Zagrożenie – możliwość wystąpienia skutków negatywnych

Głównym zagrożeniem jest promowany od kilku lat pomysł budowy kompleksu narciarskiego na Jasło, obecnie dziewiczą, niezagospodarowaną górę.

Wybudowanie wyciągów oznacza konieczność wycięcia minimum 12 hektarów lasu, choć ostatecznie obszar wylesiony może być znacznie większy, bowiem górna stacja narciarska położona byłaby na granicy lasu na wysokości około 1100 m n.p.m. Istnienie wyciągu to zwiększenie presji człowieka na górne partie masywu Jasła, wwożenie tysięcy ludzi na szczyt góry, zniszczenie erozyjne szlaków, wydeptywanie skrótów, zagrożenie dla szaty roślinnej i fauny. Tego należy się spodziewać, bowiem jednym z celów pomysłodawców budowy stacji narciarskiej, obok oczywiście stworzenia tras dla narciarzy i snowboardzistów, jest także ułatwienie dostępu do punktu widokowego na panoramę całych Bieszczad.

4. Obecny stan realizacji przedsięwzięcia

Dzisiaj Cisna, Komańcza, Ustrzyki Dolne, a nawet Zatwarnica dysponują wyciągami narciarskimi. Odnieść można jednak wrażenie, że na fali rozwoju popularności narciarstwa zjazdowego obecna oferta nie spełnia oczekiwań narciarzy i części mieszkańców bieszczadzkich miejscowości. Marzenie o powstaniu dużej stacji narciarskiej jest wciąż żywe – co gorsza, jak nigdy przedtem, posiada ono realne poparcie ze strony decydentów różnych szczebli.

Obecnie Gmina Cisna jest po rozmowach z właścicielami gruntów położonych w miejscu planowanej inwestycji. Gmina poszukuje dofinansowania projektu – liczy na wsparcie Urzędu Marszałkowskiego oraz Ministerstwa Gospodarki. Prowadzone są także rozmowy z potencjalnymi inwestorami.

W 1998 r. Wojewódzka Komisja Ochrony Przyrody negatywnie zaopiniowała projekt lokalizacji wyciągu narciarskiego w tym miejscu, podobnie również negatywnie w 1998 r. przedsięwzięcie zaopiniowała Rada Naukowo- Społeczna Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie. W planie ochrony Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego obszar, na którym miałby powstać wyciąg, znajduje się w II strefie użytkowania, tam zaś w ogóle nie dopuszcza się inwestycji narciarskich. Możliwość realizacji przedmiotowej inwestycji dopuszcza się na terenie strefy III, której w rejonie góry Jasło w ogóle nie spotkamy.

Dotychczas też nikt nie występował do Lasów Państwowych o wydanie zgody na wylesienie terenu pod budowę wyciągu.

Obecnie wstępnie przygotowywany jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego „Przysłup-Strzebowniska 1/2004” – planuje się w nim umieszczenie budowy inwestycji o charakterze turystycznym w postaci wyciągu krzesełkowego na górę Duże Jasło.

Zgodnie z informacjami podanymi Pracowni przez Urząd Gminy, nie wystapiono jeszcze z wnioskiem o zmianę przeznaczenia terenów leśnych na cele nieleśne oraz dokonanie uzgodnień projektu planu do właściwych organów. Gmina wystosuje takie pisma po sporządzeniu projektu planu.

24 października 2008 r. Komisje Rozwoju Regionalnego oraz Gospodarki i Infrastruktury Sejmiku Województwa Podkarpackiego poparły ideę „Budowy stacji narciarsko-klimatycznej na górze Jasło rozwijającej się turystycznie bieszczadzkiej gminie Cisna” promowanej przez Gminę Cisna.

Według ostatnich informacji Gmina Cisna w 2009 r. zamierza wystąpić o wykup 40 hektarów do Nadleśnictwa Cisna na użytek planowanego kompleksu stacji narciarskiej.

5. Zgodność planowanej inwestycji z obowiązującymi przepisami, w tym z przepisami Unii Europejskiej

Powstanie planowanej inwestycji musiałoby naruszać krajowe i wspólnotowe prawo ochrony środowiska. Obszar góry Jasło leży bowiem zarówno w granicach Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego, jak i ostoi europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000, w ramach których niedozwolona jest realizacja inwestycji tak znacząco oddziałującej na środowisko. Zabrania się bowiem podejmowania działań mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony została wyznaczona sieć obszarów chronionych Natura 2000. Co więcej, plan ochrony Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego, ze względu na efektywność ochrony najcenniejszych przyrodniczo i krajobrazowo obszarów, jednoznacznie wyklucza lokalizację tego typu inwestycji na proponowanym terenie. Szeroki lobbing i promocja ośrodka staje w sprzeczności z zapisami art. 80 POŚ, jednoznacznie zakazującego reklamy towarów i usług szkodzących środowisku przyrodniczemu.

6. Nasze działania

W 1999 roku przedstawiciele Pracowni odbyli wizję lokalną w rejonie masywu Jasła, wykonano dokumentację fotograficzną stoków. Od tamtego roku Pracownia monitoruje przebieg działań gminy Cisna oraz popularyzuje ideę ochrony masywu Jasła.

W lipcu 2005 r., na skutek braku odpowiedzi ze strony Urzędu Gminy Cisna (na pismo skierowane przez Pracownię w lutym 2005) w sprawie udostępnienia informacji dotyczącej aktualnego zagospodarowania przestrzennego gminy i planowanych inwestycji na terenach chronionych, stowarzyszenie skierowało skargę do Wojewody Podkarpackiego. Dopiero dzięki interwencji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Pracownia otrzymała odpowiedź z gminy Cisna. W odpowiedzi Wójta czytamy:

Nie zachodzi w mojej ocenie potrzeba informowania Pana o realizacji planów i ich konsultacjach. (…) Gmina nie planuje i nie może realizować inwestycji, które znacznie ingerowałyby w środowisko przyrodnicze.

Pismo to otrzymaliśmy dopiero po ponagleniach (kilka miesięcy po terminie), mimo że wójt gminy jest ustawowo obowiązany terminowo odpowiadać na zapytania obywateli.

W czerwcu 2005 r. do Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo Pracowni, dotyczące wydania przez Wojewodę Podkarpackiego opinii na temat możliwości realizacji zamierzenia, jakim byłoby przeznaczenie około 40 hektarów terenów lasów Skarbu Państwa, określonych w planie ochrony Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego jako lasy ochronne, pod trasy narciarskie wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Wicewojewoda Podkarpacki w piśmie do Pracowni na rzecz Wszystkich Istot (21.07.2005) napisał:

Według wstępnych ocen, realizacja planowanej inwestycji doprowadziłaby do znacznych zmian w krajobrazie masywu góry Duże Jasło. Wiązałaby się również z pewnością ze zniszczeniem naturalnych siedlisk przyrodniczych ptaków, a także zwierząt traktujących ten obszar jako ogniwo korytarza ekologicznego. (…) Opisane uwarunkowania muszą zostać wzięte pod uwagę w procedurze tworzenia, uzgadniania i uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości w gm. Cisna. Mając na względzie powyższe, zajęcie jednoznacznego stanowiska w przedmiotowej sprawie będzie możliwe po przeprowadzeniu wyżej wspomnianej procedury związanej z tworzeniem miejscowego planu zagospodarowania.

22 czerwca 2006 r. Pracownia wysłała do Urzędu Gminy w Cisnej wstępne wnioski do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Przysłup - Strzebowiska, w których postulujemy niedopuszczenie możliwości zabudowy przedmiotowego terenu i lokowania tam infrastruktury obsługi turystycznej, w szczególności inwestycji narciarstwa zjazdowego (tras zjazdowych, wyciągów, kolei linowych). O zgłoszeniu wniosku zadecydowały przyczyny natury przyrodniczej i prawnej:

teren objęty planowaniem zagospodarowania wchodzi w skład europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000, obszar „Bieszczady” (PLC 180001), z czym wiąże się zakaz podejmowania działań mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony OSO, a tak może się stać, jeśli na tym terenie powstałyby inwestycje infrastruktury narciarstwa zjazdowego;
teren objęty planowaniem zagospodarowania leży w obrębie Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego, w związku z tym należy respektować postanowienia zawarte w planie ochrony tego Parku;
przedmiotowy obszar posiada status lasów o znaczeniu wodo- i gleboochronnym, w związku z czym niedozwolone jest prowadzenie na tym terenie działań mogących wpłynąć niekorzystnie na jego właściwości.

W dniu 12 stycznia 2007 r. Pracownia wystosowała do Urzędu Gminy w Cisnej i Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie wnioski o udostępnienie informacji dotyczących: postępowania administracyjnego wprowadzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Przysłup-Strzebowiska w zakresie informacji publicznych, czy Urząd Gminy wystapił z wnioskiem o zmianę przeznaczenia terenów leśnych na cele nieleśne oraz dokonanie uzgodnień projektu planu do właściwych organów.

4 grudnia 2008 r. Pracownia wystosowała pismo do Urzędu Gminy w Cisnej celem pozyskania informacji o podejmowanych przez urząd działaniach celem zagospodarowania Góry Jasło pytając m.in. czy Gmina Cisna wystąpiła z wnioskiem do Ministra Środowiska w sprawie zmiany przeznaczenia gruntów z leśnych na nieleśne na terenie góry Jasło. W odpowiedzi napisano – „na razie nie zostały podjęte działania wystąpienia Gminy Cisna z wnioskiem do Ministra Środowiska w sprawie zmiany przeznaczenia gruntów z leśnych na nieleśne na terenie góry Duże Jasło na obszarze Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego”.

7. Ocena łączna. Wnioski

Pomysł zabudowy infrastrukturą narciarstwa zjazdowego góry Jasło to kolejny przykład braku poszanowania krajowego i wspólnotowego prawa ochrony przyrody. Planując zagospodarowanie narciarskie nie zważa się na równie ważne i cenne możliwości wykorzystania turystycznego w kierunku przyrodniczym i krajobrazowym.

Tereny góry Jasło znacząco odbiegają od warunków alpejskich, najbardziej dogodnych narciarstwu, za to posiadają wyjątkowo piękny krajobraz i bogaty skład gatunkowy – roślin i zwierząt ciekawych i unikalnych na skalę europejską. Tak zjawiskowego krajobrazu, jaki tworzą rozległe połoniny, nie wolno poświęcać na rzecz szpecących sieci kolejek, wyciągów, tras narciarskich, tym bardziej wtedy, kiedy nie jest to konieczne dla zaspokojenia popytu na możliwości uprawiania narciarstwa na obszarze Bieszczad.

Po raz kolejny również, wykorzystując szeroko zakrojony lobbing medialny, lekceważy się opinie i wskazania tak znaczących i kompetentnych organów doradczych, jak Wojewódzka Komisja Ochrony Przyrody czy Rada Naukowo-Społeczna Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie.

Zobacz więcej: