Zeszyty ekologiczne – opinie

Zeszyt 1. Zrozumieć przyrodę na nowo

Naukowcy nie mają wątpliwości – w naszych czasach za zastraszające tempo zmniejszania się różnorodności biologicznej odpowiada nie kosmiczna katastrofa ale my — ludzie. Nadzieją na powstrzymanie destrukcji sieci życia jest wychowanie świadomego przyczyn tych zagrożeń i umiejącego im kompetentnie przeciwdziałać młodego pokolenia. Jak tej niełatwej sztuki dokonać? Jak „zrozumieć przyrodę na nowo”? O tym właśnie z pasją traktuje książka mądrych i głęboko czujących przyrodę Autorów – Prof. Piotra Skubały i Iwony Kukowki. Napisana przez nich recepta, zawarta w 10 płynących z rozumu i serca zasadach edukacji ekologicznej, podsuwa lekarstwo na „ślepotę i głuchotę” wobec wagi, piękna ale i kurczących się zasobów żywego świata. Dla tych, którzy o tej nierozerwalnej więzi człowieka i przyrody chcą uczyć tak, by motywować do działań i odpowiedzialności, książka ta może służyć jako klarowny przewodnik. Jako drogowskaz prowadzący do celu jakim jest budzenie szacunku do życia w każdej postaci i przekonania, że nie musimy być bezradni bo liczy się każde działanie ratujące trwałość sieci życia.

Dr Anna Kalinowska, doc. Uniwersytetu Warszawskiego, ekolożka, członkini władz Światowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN), Dyrektor Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego, Człowiek Roku 2003 Polskiej Ekologii

Zeszyt 2. Zrozumieć siebie na nowo

Powiem przewrotnie tak: nie jestem recenzentem tej pracy, ale trzeba ją przeczytać, aby się domyślić, jak bardzo tego żałuję. I tu po raz kolejny człowiek przegląda się w zamglonych lustrach prawd o sobie. Mądrość przypowieści drogi zaś nakazuje mu przenicować prochowiec Wiecznego Wędrowca z „małego ja” na JA ekologiczne. Lecz dlaczego? Czy po to, aby się tylko czegoś dowiedzieć, czy może po to, aby obcować z lasem, z szumem opowieści muszli, z urokliwościami nieba w szczelinie istnienia?

Prof. dr hab. Ryszard Łukaszewicz, Fundacja Wolne Inicjatywy Edukacyjne, teoretyk i praktyk studiów nad alternatywami w edukacji człowieka w Wydziale Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, inicjator i lider Wrocławskiej Szkoły Przyszłości (działającej już od 20 lat alternatywnej szkoły wspomagającej odkrywanie ekologicznego porządku życia)

Prezentowany zeszyt zawiera w sobie specyficzne, rzadko, jeśli w ogóle, spotykane zalecenia, sposoby i metody prowadzenia edukacji ekologicznej. Skłania do „wewnętrznie radykalnych” refleksji, zmiany postaw i metod uczenia. Radykalizm ten jednak nie powinien przestraszać – jest niczym innym, jak zachętą do zbliżenia się do tego, co jako ludzie w toku tzw. rozwoju cywilizacyjnego zatraciliśmy – do świadomości bycia częścią dzikiej przyrody. Droga powrotna wiedzie przez edukację, przez powtórne uczenie się właściwych relacji z przyrodą. W treściach zawartych w pierwszej części zeszytu można dostrzec zadziwiającą zbieżność z „chrześcijańską ekologią”: świat jako sanktuarium, jedność z przyrodą (to braterstwo), rozwijanie współczucia i troski, duchowości, bezsens walki z przyrodą. Nawet przyjmowany tu jako wytyczna do działania biocentryzm dla chrześcijanina z powodzeniem może być zastąpiony teocentryzmem. Stąd też z zeszytu tego czerpać mogą garściami także ci, którzy prowadzą chrześcijańską edukację ekologiczną.

Krzysztof Wojciechowski, członek Zarządu Ruchu Ekologicznego św. Franciszka z Asyżu, pracownik Katedry Ochrony Środowiska Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, wieloletni i czynny działacz ekologiczny oraz publicysta prasy przyrodniczej

Kim jesteśmy? Czy jesteśmy świadomością przyrody? Skoro tak, to nie musimy się martwić o jej los, bo to my wiemy najlepiej, jak postępować. Przykład Wyspy Wielkanocnej nie nastraja jednak optymistycznie – tam „świadomość przyrody” w postaci człowieka doprowadziła do upadku cywilizacji. A może jesteśmy czymś od przyrody różnym i dlatego staramy się ją kontrolować i podporządkować, tworząc sztuczne środowisko? Jedno nie ulega wątpliwości: nie możemy opuścić planety. Ryszard Kulik próbuje opisać najważniejsze elementy potrzebne, by w procesie edukacji rozwinąć nasze ekologiczne „ja”, edukację tradycyjną, której nie udało się powstrzymać degradacji planety proponuje zastąpić edukacją integralną – jak żyć szczęśliwie, nie niszcząc swojego otoczenia i czując się jego częścią. Od lat związany z działalnością prośrodowiskową, sam prowadząc niezliczone zajęcia i warsztaty, jest najbardziej kompetentną osobą, żeby zabrać głos w tej sprawie. To nie jest głos teoretyka – warsztat psychologa spotyka się w osobie autora z wieloletnim doświadczeniem praktycznym. Powinna to być obowiązkowa lektura dla wszystkich, którym edukacja ekologiczna nie jest obojętna.

Dr inż. Janusz Korbel, lider ruchu ekologicznego w Polsce, autor pierwszych w kraju publikacji traktujących o edukacji ekologicznej realizowanej w duchu filozofii głębokiej ekologii, obecnie aktywnie zaangażowany w ochronę Puszczy Białowieskiej

Zeszyt 3. Ekologiczny projekt w kompetentnej szkole

Wyrażam nadzieję, iż podjęta przez Pracownię na rzecz Wszystkich Istot inicjatywa przyczyni się do propagowania najskuteczniejszych form edukacji ekologicznej, a tym samym kształtowania świadomości ekologicznej społeczeństwa w zakresie społecznego, kulturowego i ekologicznego znaczenia najcenniejszych fragmentów polskiej przyrody. Przedsięwzięcie to będzie służyć pogłębianiu wiedzy i zdobywaniu praktycznych umiejętności osób bezpośrednio zaangażowanych w działania edukacyjne.

Karolina Kulicka, Dyrektor Departamentu Edukacji Ekologicznej Ministerstwa Środowiska