Aspekty prawne

Przy rozbudowie kolei linowej na Kasprowy Wierch prawo było pomijane od samego początku. Pracownia i inne organizacje uczestniczą w procedurach administracyjnych i w związku z rozbudową kolei. Na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko, co uniemożliwiło społeczeństwu (w tym – organizacjom ekologicznym) aktywny udział w decydującym postępowaniu administracyjnym związanym z prowadzoną inwestycją.

Pomimo naszych działań oraz wyraźnego stanowiska środowisk naukowych nie zadbano o poszanowanie przyrody Tatr. Stanowczo domagamy się przestrzegania prawa w związku z rozbudową kolei linowej na Kasprowy Wierch.

Wszystkie prawne aspekty dotyczące rozbudowy kolei linowej:

1. Decyzja o warunkach zabudowy wydana przez burmistrza Zakopanego w 2003 r. zezwalająca na zwiększenie przewozowości do 360 osób na godzinę przez cały rok zostały wydane niezgodnie z prawem (decyzja została wydana w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawne, co do zakresu i sposobu sporządzenia raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko). Organizacje ekologiczne odwołały się od niej do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), jednak organ ten utrzymał ją w mocy – co umożliwiło inwestorowi staranie się o kolejne decyzje niezbędne do rozpoczęcia prac budowlanych. Organizacje ekologiczne zaskarżyły decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, jednak SKO bezprawnie przetrzymało dokumentację sprawy przez 2 lata, za co zostało ukarane przez ww. sąd.
   18 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał wyrok, uchylający decyzję o warunkach zabudowy dla kolei, przez co uznał za słuszne argumenty 4 organizacji ekologicznych: Stowarzyszenia Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, Ligi Ochrony Przyrody, Federacji Zielonych – Grupa Krakowska. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
2. Decyzja Ministra Środowiska o odstąpieniu od zakazu rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych w terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Decyzja ta jest wymagana przez ustawę o ochronie przyrody i jest niezbędna do tego, by kolej linowa mogła być zmodernizowana lub rozbudowana. Pierwszą decyzję Minister wydał 8 maja 2006 r., zezwalając na modernizację kolei z utrzymaniem starej przewozowości na poziomie 180 osób na godzinę. PKL nie zgodziły się na określone przez Ministra warunki, składając ponownie wniosek do MŚ o to by można było przewozić 360 osób na godzinę.
   W dniu 23 czerwca 2006 r. Minister Środowiska Jan Szyszko wydał postanowienie o odmowie dopuszczenia organizacji ekologicznych (Pracowni na rzecz Wszystkich Istot i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego) w charakterze podmiotu na prawach strony do toczącego się postępowania w sprawie wydania zezwolenia na odstąpienie od zakazu rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych na terenie parku narodowego.
   Odmowna decyzja MŚ została wydana z rażącym naruszeniem prawa i nadużyciem uznaniowości administracyjnej dlatego została zaskarżona przez Pracownię na rzecz Wszystkich Istot. MŚ definitywnie pozbawił Pracownię możliwości zapewnienia interesu społecznego (przedstawienia argumentów naukowych i społecznych) w procedurze rozbudowy kolei linowej na Kasprowy Wierch. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 14 maja 2007 r. uchylił decyzję MŚ o nie dopuszczeniu organizacji do postępowania, a Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 18 listopada 2008 r. podtrzymał ten wyrok, przyznając organizacjom ekologicznym rację.
   Zaledwie dzień później po pozbyciu się organizacji ekologicznych (24 czerwca 2006 r.) Minister Środowiska wydał drugą decyzję zezwalająca na modernizację ze zwiększoną przewozowością do 360 osób na godzinę zimą oraz nałożenie obowiązku wykonania kompensacji przyrodniczych na inwestora. Decyzja Ministra Środowiska Jana Szyszko była uznaniowa i bez podstaw prawnych oraz merytorycznych (ilość przewożonych osób oraz zakres kompensacji przyrodniczych).
   W dniu 26 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wyrok, w którym uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia 24 czerwca 2006 r. W chwili obecnej wyrok jest prawomocny. Konsekwencją wyroku jest fakt, że nadal toczy soę postępowanie w sprawie zmiany pierwszej decyzji MŚ z dnia 8 maja 2006 r., która określa warunki zezwolenia na realizację przedsięwzięcia pod warunkiem m.in. że przepustowość kolei linowej wynosi 180 osób na godzinę, tak w sezonie zimowym, jak i letnim. Decyzja z 8 maja 2006 r. nigdy nie stała się decyzją ostateczną, a więc budowa rozbudowanej kolei i jej funkcjonowanie prowadzone jest niezgodnie z prawem. Minister Środowiska oraz organy ścigania konsekwentnie odmawiają zajęcia się tą sprawą.
   Decyzja Ministra Środowiska z dnia 24 czerwca 2006 r. stanowiła podstawę do wydania decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia 26 czerwca 2006 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na przebudowę kolei linowej „Kuźnice – Kasprowy Wierch”. W chwili obecnej decyzja ta zezwala na przepustowość kolei na poziomie:
   - w sezonie letnim (tj. od 28 kwietnia do 31 października): 180 osób/godz. w górę oraz 360 osób/godz. w dół;
   - w sezonie zimowym (tj. od 15 grudnia do 27 kwietnia): w górę i w dół 360 osób/godz.
   Obecnie Polskie Koleje Linowe Sp. z o. o. użytkują kolej linową „Kuźnice – Kasprowy Wierch” z przepustowością określoną w ww. pozwoleniu na budowę, niemniej stale wnioskują do Ministra Środowiska o zwiększenie przepustowości (tj. nadal starają się o zezwolenie, które powinno być wydane w 2006 r., przed wydaniem pozwolenia na budowę!).
3. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana przez Burmistrza Zakopanego w dniu 21 kwietnia 2006 r. Dopuściła ona przewozowość kolei na Kasprowy Wierch do poziomu 360 osób na godzinę w sezonie zimowym, a w sezonie letnim utrzymano ją na dotychczasowym poziomie (180 osób na godzinę). Decyzja została przeprowadzona bez wymaganej prawem oceny oddziaływania na srodowisko, co oznacza brak konsultacji społecznych i braj merytorycznej weryfikacji raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Złamanie prawa przez polską administrację było przyczyną złożenia przez jedenaście organizacji ekologicznych skargi do Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego.
4. Skarga do Komisji Europejskiej została wysłana 24 maja 2006 r. przez 11 organizacji.
   Organizacje społeczne zarzucają Rzeczpospolitej Polskiej, że działając poprzez organy administracji publicznej, w tym poprzez Ministra Środowiska i Burmistrza Miasta Zakopane, we współdziałaniu z Wojewodą Małopolskim, dopuściła się złamania obowiązujących przepisów prawa wspólnotowego, a w szczególności art. 6 (3) dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory.
   Ponadto, zarzucamy Rzeczpospolitej Polskiej, działającej poprzez organy administracji publicznej – Burmistrza Miasta Zakopane oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zakopanem, złamanie postanowień art. 6(4), art. 6(6) i art. 10a dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 roku w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko.
5. Skarga do Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego została przyjęta i uznana za zasadną. Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego zwróciła szczególnie uwagę na istniejące zagrożenia dla gatunków priorytetowych. Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego w piśmie z dnia 12.10.2006 poinformowała, iż zarekomendowała Komisji Europejskiej wszczęcie działań w sprawie łamania prawa Unii Europejskiej przez Polskę przy rozbudowie kolei linowej na Kasprowy Wierch, tym samym Parlament Europejski uznał zasadność skargi organizacji ekologicznych.
6. Skargę organizacji ekologicznych poparł Komitet Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk wysyłając list do Komisji Europejskiej w dniu 11.10.2006.
7. Skarga do Rzecznika Praw Obywatelskich wysłana w dniu 04.09.2007, została przyjęta do rozpatrzenia. RPO wystąpił 14.12.2007 do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu o stwierdzenie nieważności postanowienia burmistrza Zakopanego, który stwierdził, że przebudowa kolejki linowej na Kasprowy Wierch nie wymaga raportu o oddziaływaniu na środowisko. SKO przyjęło skargę RPO, ale odmówiło jego żądaniom, który w związku z tym odwołał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podtrzymując swoje argumenty. Sąd podzielił stanowisko SKO, co spotkało się z krytycznymi głosami środowiska prawniczego (zob. m.in. Makowski M., Stosowanie i wykładnia prawa wspólnotowego w procedurze ocen oddziaływania na środowisko – glosa do wyroku WSA w Krakowie z 10.12.2008 r. (II SA/Kr 930/08), Europejski Przegląd Sądowy nr 12 (51) grudzień 2009 r.).