Nasze działania - projekty

Pracownia prowadzi kampanię na rzecz ochrony Puszczy Białowieskiej od 1992 roku. Jej rezultatami było m. in. doprowadzenie do powiększenia obszaru parku narodowego z 9 do 16%. Aktualnie Puszczą Białowieską zajmuje się Podlaski Oddział Pracowni na rzecz Wszystkich Istot. Stowarzyszenie zrealizowało bądź nadal realizuje następujące działania i projekty mające na celu ochronę Puszczy:

Biodiversity Crisis and Forest opportunities for environment al education. Okres realizacji 2011-2013

Celem projektu jest edukacja dorosłych poprzez wyjazdy studyjne, wymianę doświadczeń i wspólne inicjatywy w zakresie ochrony lasów z partnerskimi organizacjami z Czech, Słowacji, Niemiec, Portugalii i Szwecji.

Nadzór zarządzania Puszczą Białowieską i udział w tworzeniu planów ochrony. Okres realizacji 2011-2012

Lata 2011/2012 są szczególnie ważne dla przyszłości Puszczy Białowieskiej. W okresie tym przygotowywane są dwa kluczowe dokumenty planistyczne od treści których będzie zależał sposób gospodarowania Puszczą przez następnych 10 lat: plan urządzania lasu i plan zadań ochronnych Natura 2000. Aktualne uwarunkowania nie sprzyjają powstaniu rzetelnych planów. Ich wykonawcą jest Biuro Urządzania Lasu, które wykonuje przede wszystkim wyłaniane z drodze przetargów zadania finansowane przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Białymstoku (RDLP). RDLP jest instytucją opowiedzialną za ”aktywne użytkowanie” Puszczy w ramach którego w ostatnich latach pozyskiwano corocznie ponad 100 000 m3 drewna, również z drzewostanów ponadstuletnich o charakterze naturalnym. W latach 2009-2011 Podlaski Oddział Pracowni na rzecz Wszytskich Istot we współpracy z instytucjami naukowymi zgromadził dane na temat rozmieszczenia najcenniejszych gatunków występujących w Puszczy Białowieskiej. Przekazane Lasom Państwowym dane nie zostały wykorzystane do należytej ochrony zidentyfikowanych stanowisk, nadal odnotowywane są przypadki niszczenia siedlisk najcenniejszych gatunków Puszczy. Odpowiedzią na powyższe problemy jest realizacja projektu, który zakłada:

• nadzorowanie funkcjonowania instytucji odpowiedzialnych za ochronę Puszczy – zwłaszcza Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku oraz Nadleśnictw: Białowieża, Hajnówka, Browsk
• zapewnienie udziału społecznego w procedurze tworzenia dokumentów planistycznych: planu urządzania lasu i planu zadań ochronnych Natura 2000, zwłaszcza przekazywanie uwag dotyczących treści przygotowywanych dokumentów oraz podjęcie starań ukierunkowanych na własciwe wykorzystanie inwentaryzacji przyrodniczych wykonanych w poprzednich latach przez Stowarzyszenie
• współpracę z krajowymi i europejskimi instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę przyrody
• informowanie społeczenstwa o stanie ochrony Puszczy Białowieskiej
• podjęcie działań majacych na celu zwiększenia dostępu miejscowej ludności do zasobów Puszczy, zwłaszcza drewna opałowego.

Inwentaryzacja priorytetu ochrony Puszczy Białowieskiej – chrząszczy ujętych w załącznikach Dyrektywy Siedliskowej na potrzeby przygotowania dokumentów planistycznych. Okres realizacji 2010

Założeniem projektu jest uzupełnienie danych o rozmieszczeniu chrząszczy saproksylicznych chronionych Dyrektywą Siedliskową na potrzeby przygotowania dokumentów planistycznych, a w szczególności Planu zadań ochronnych Natura 2000 dla Obszaru Puszcza Białowieska. W ramach projektu ujawniono 372 dotychczas nieznane stanowiska chrząszczy ujętych w Dyrektywie Siedliskowej na obszarze Puszczy Białowieskiej znajdującym się poza Białowieskim Parkiem Narodowym.

Stwierdzono: 203 stanowiska zgniotka cynobrowego Cucujus cinnaberinus, 114 stanowisk pachnicy dębowej Osmoderma barnabita i 55 stanowisk ponurka Schneidera Boros schneideri. Dane dotyczące preferencji siedliskowych oparte na tak wielkiej próbie stwierdzonych okazów nie istnieją w dotychczasowej literaturze w odniesieniu do ponurka Schneidera. W przypadku zgniotka cynobrowego dotychczasowe dane dotyczące preferencji gatunku były dalece niewystarczające. Jedynie Osmoderma barnabita była intensywniej badana, ale i w tym przypadku udało się odkryć wiele wcześniej nieznanych faktów z biologii i ekologii gatunku.

W ramach projektu zbadano różne aspekty preferencji siedliskowych poszczególnych gatunków: współczynnik wybiórczości siedliskowej, wilgotność, stopień zacienienia, typ lasu i zasobność drewna na poszczególnych stanowiskach. Zidentyfikowano również zagrożenia i przygotowano propozycje zaleceń ochronnych dla wskazanych gatunków. Uzyskane wyniki wskazują, że pomimo fragmentarycznej degeneracji również gospodarcza część Puszczy Białowieskiej zachowała w wielu miejscach swój naturalny lub zbliżony do naturalnego charakter.

W realizację projektu zaangażowani byli członkowie i pracownicy: Pracowni na rzecz Wszystkich Istot Oddział Podlaski; Europejskiego Centrum Lasów Naturalnych IBL w Białowieży; Pracowni Przyrodniczej „Mikrobiotop” z Rotmanki.

Projekt zrealizowano dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Monitoring wpływu gospodarki leśnej na ochronę lasów o szczególnej wartości przyrodniczej (HCVF) w regionie. Okres realizacji 2009

Założeniem działania jest udział w konsultacjach społecznych wyznaczania lasów o szczególnej wartości przyrodniczej (HCVF), oraz ocena gospodarowania tymi lasami na potrzeby certyfikacji FSC Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku. Działanie jest nakierowane na egzekwowanie ochrony gatunkowej wskaźników lasów naturalnych – reliktowych gatunków porostów, ptaków i bezkręgowców.

Partnerstwo w ochronie reliktowych gatunków Puszczy Białowieskiej narzędziem wdrażania dyrektywy ptasiej i siedliskowej. Okres realizacji 2009 -2010

Opis projektu:

Puszcza Białowieska stanowi ostatnią, a przynajmniej najważniejszą ostoję wielu zagrożonych wyginięciem gatunków, zwłaszcza bezkręgowców i ptaków związanych ze starymi, obumierającymi, drzewami. Dotychczasowe prace badawcze, mające na celu poznanie bioróżnorodności obiektu ograniczały się głównie do obszaru parku narodowego, podczas gdy wiele stanowisk rzadkich gatunków znajduje się poza parkiem, a aktualna wiedza o ich rozmieszczeniu jest znikoma. Skutkuje to eksploatacją drzewostanów w miejscach występowania chronionych gatunków, co jest sprzeczne z zaleceniami ochronnymi. Projekt pozwoli na zgromadzenie informacji dotyczących rozmieszczenia reliktowych gatunków na potrzeby przygotowania kluczowych planów, które będą stanowiły o ochronie bioróżnorodność Puszczy, zwłaszcza planu zadań ochronnych Natura 2000. Przedmiotem wykonanej w latach 2009/2010 inwentaryzacji będą najcenniejsze zwierzęta: dzięcioł białogrzbiety i trójpalczasty, chrząszcze i motyle chronione Dyrektywą Siedliskową. Projekt pozwoli wypełnić zobowiązania wynikające z Dyrektyw w odniesieniu do Puszczy, zwłaszcza dotyczące artykułów 11 i 18 Dyrektywy Siedliskowej, które nakazują badania, monitorowanie i nadzór ochrony gatunków i ich siedlisk.

Wsparcie udzielone przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, a także budżetu Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.

Wykonanie operatu ochrony gatunków porostów na potrzeby przygotowania planu ochrony Białowieskiego Parku Narodowego. Okres realizacji 2009.

Przedsięwzięcie ma na celu:

• aktualizację listy gatunków „cennych” (prawnie chronionych, czerwona lista), występujących w Parku
• określenie możliwości prowadzenia monitoringu, zasad i metod monitoringu gatunków
• określenie potencjalnych i rzeczywistych czynników zewnętrznych mogących zagrażać ww. gatunkom
• sporządzenie opisu potencjalnych przedsięwzięć, jakie należałoby podjąć w celu likwidacji lub ograniczenia czynników zagrażających

Niektóre, dotychczasowe rezultaty działań Podlaskiego Oddziału Pracowni na rzecz Wszystkich Istot:

• powstrzymanie wyrębów w rezerwatach Puszczy Białowieskiej poprzez udział w postępowaniach administracyjnych, konsultacje projektów planów ochrony, projektów zadań ochronnych rezerwatów.
• wstrzymanie zabudowy na polanach Puszczy Białowieskiej (Polana Białowieska, polana w Pogorzelcach) poprzez udział w postępowaniach administracyjnych, oraz stwierdzenie przez Wojewodę Podlaskiego nieważności studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Białowieża zakładającego zabudowę polan.
• ujawnienie szeregu przypadków naruszeń obowiązujących w Puszczy Białowieskiej przepisów o ochronie przyrody, takich jak: zakaz usuwania niektórych gatunków ponadstuletnich drzew, zabijanie chronionych gatunków i niszczenie ich siedlisk, polowania w otulinie Białowieskiego Parku Narodowego
• inwentaryzacja najcenniejszych gatunków chrząszczy saproksylicznych w Puszczy Białowieskiej w wyniku czego powstało opracowanie „Rozmieszczenie w Puszczy Białowieskiej wybranych gatunków chrząszczy saproksylicznych, będących na listach załączników II i IV Dyrektywy siedliskowej Unii Europejskiej oraz propozycje ich ochrony” autorstwa Buchholz L., Doktór D., Dworakowski M., Gutowski J. M., Sućko K., Szafraniec S. Od 2008 roku, kiedy powstało powyższe opracowanie członkowie stowarzyszenia ujawnili kilkadziesiąt nowych stanowisk gatunków bezkręgowców chronionych Dyrektywą Siedliskową.
• rozpoznanie rozmieszczenia reliktowych gatunków porostów na wybranych fragmentach Puszczy Białowieskiej, zwłaszcza granicznika płucnika (Lobaria pulmonaria). W wyniku prac ujawniono 20 nowych stanowisk granicznika, dla których tworzone są aktualnie strefy ochronne.
• rozpoznanie rozmieszczenia dzięcioła białogrzbietego Dendrocopos leucotos i dzięcioła trójpalczastego Picoides tridactylus na wybranych fragmentach Puszczy Białowieskiej.