1% dla Pracowni na rzecz

Wszystkich

Istot

Szrenica

W Szklarskiej Porębie kompleks narciarski zlokalizowany jest na stokach Szrenicy: są tu 3 wyciągi orczykowe, kolej linowa (1400 osób/godz., 2800 m długości) i 4 trasy narciarskie. Wszystkie te inwestycje zlokalizowane są w obrębie Karkonoskiego Parku Narodowego (częściowo w strefie ochrony ścisłej), stanowiącego jednocześnie obszar Natura 2000. Przez wiele lat toczyła się procedura lokalizacji drugiej kolei na Szrenicę, o przepustowości 2400 osób/godz. i długości 2300 m (zob. artykuły w Dzikim Życiu, m.in. w nr 5/2006 oraz w nr 7-8/2006). Oprócz niej miałaby zostać rozbudowana sieć nartostrad (poszerzenie tras i budowa łączników) oraz instalacja naśnieżania (obecnie dopuszczalne jest naśnieżanie jedynie do 1000 m n.p.m.). W 2010 r. rozpoczęły się prace związane z powiększeniem kompleksu narciarskiego.

Walory przyrodnicze

Rozbudowa kompleksu narciarskiego na Szrenicy jest realizowana w pobliżu istniejących wyciągów i nartostrad. Nie oznacza to absolutnie, że nie będzie ona miała negatywnego wpływu na środowisko i że rejon inwestycji pozbawiony jest walorów przyrodniczych. Sporządzona dla inwestycji dokumentacja dotycząca ochrony środowiska pokazuje, że w rejonie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia występuje 74 chronionych gatunków ptaków oraz 6 typów chronionych siedlisk przyrodniczych – co świadczy o istotnym potencjale przyrodniczym tego terenu. Potwierdzeniem znaczącego negatywnego oddziaływania inwestycji jest stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia kompensacji przyrodniczych. Nie ma obecnie podstaw do stwierdzenia, czy zakres kompensacji jest wystarczający, bowiem wpływ inwestycji na przyrodę nigdy nie został poddany solidnej merytorycznie analizie oddziaływania na środowisko, nawiązującej do integralności obszaru Natura 2000 (Zagrozenia przyrodnicze Karkonoszy).

Zagrożenia

Karkonoski Park Narodowy wraz z otuliną stanowi zaledwie 0,84% powierzchni województwa dolnośląskiego. Jest on jednym z mniejszych parków narodowych w Polsce. Tym samym oddziaływanie na jeden z jego obszarów może automatycznie generować skutki przyrodnicze dla gatunków występujących w całym paśmie górskim.

Rozbudowa kompleksu narciarskiego na Szrenicy nigdy nie została poddana rzetelnej ocenie oddziaływania na środowisko. Zarówno raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, jak i analiza Karkonoskiego Parku Narodowego - nigdy nie zostały poprzedzone wykonaniem solidnej inwentaryzacji przyrodniczej. Apele Pracowni na rzecz Wszystkich Istot z 2006 r. o przeprowadzenie rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko nigdy nie zostały wzięte pod uwagę. Fatalna jakość dokumentacji środowiskowej została przedstawiona w raporcie pn. „Jakość ocen oddziaływania na środowisko w Polsce. Krajowa praktyka a prawo wspólnotowe”.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie może być uznany za zadawalający i spełniający wymagania przepisów krajowych i unijnych. Dokument nie przedstawia solidnego opisu uwarunkowań przyrodniczych oraz prognozy oddziaływań i ich skutków. Raport ignoruje fakt lokalizacji przedsięwzięcia w obszarze Natura 2000, bowiem nie odnosi się on ani do właściwego stanu ochrony siedlisk i gatunków będących przedmiotem ochrony na danym terenie, ani do integralności obszaru Natura 2000. Dokument nie uwzględnia oddziaływań skumulowanych (powiązania z innymi inwestycjami, planami), nie zawiera też prawidłowej oceny wariantów alternatywnych (tzn. nie wskazuje wariantu, który nie generowałby znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000). W tym kontekście trudno zaakceptować, że raport dopuszcza realizację przedsięwzięcia i proponuje „kompensaty przyrodnicze” bez dyskusji na temat alternatyw i nadrzędnego interesu publicznego.

W szczególności należy zwrócić uwagę na następujące braki zawartości raportu (uwzględniając jego aneksy i erratę):

brak podania metodologii rozpoznania uwarunkowań przyrodniczych w rejonie realizacji i zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia oraz metodologii (podstaw) wnioskowania;
brak pełnej, kompleksowej inwentaryzacji przyrodniczej obszaru objętego oddziaływaniem; raport podaje ogólne zestawienie występujących siedlisk i gatunków, jednak zakres podanych informacji nie pozwala na dokonanie właściwej oceny oddziaływania na obszar Natura 2000; w świetle powyższego, nieuprawnione są twierdzenia autorów raportu na temat braku zagrożenia dla bioróżnorodności (co zapewne miało na celu próbę wykazania braku znaczącego negatywnego oddziaływania);
brak konkretnej, merytorycznej i sparametryzowanej oceny oddziaływania na gatunki zwierząt, które będą objęte negatywnym oddziaływaniem; raport posługuje się ogólnymi sformułowaniami, nie podając co konkretnie się pod nimi kryje; nie podaje się w raporcie wszystkich możliwych oddziaływań, nie prognozuje także skutków potencjalnych oddziaływań;
brak analizy chłonności ekologicznej rejonu będącego pod wpływem oddziaływania przedsięwzięcia; odnoszenie się w zamian niej do chłonności turystycznej, na dodatek przeprowadzonej w roku 1991 r., należy uznać za zabieg nieodpowiedni;
brak analizy oddziaływań skumulowanych z już istniejącą presją powodowaną przez istniejącą infrastrukturę narciarską oraz planowanymi do realizacji przedsięwzięciami;
opis przewidywanych znaczących oddziaływań na środowisko nie odnosi się do wszystkich rodzajów oddziaływań, w tym między innymi:
a) nie przedstawia wszystkich form oddziaływania,
b) nie przedstawia analizy oddziaływania na poszczególne wrażliwe gatunki zwierząt i siedlisk przyrodniczych;
brak odniesienia do informacji pozwalających na dokonanie właściwej oceny względem:
a) właściwego (korzystnego) stanu ochrony siedlisk i gatunków, dla ochrony których ustanowiono obszar Natura 2000 „Karkonosze”, z uwzględnieniem ich dynamiki oraz wrażliwości na potencjalne oddziaływania,
b) ochrony struktur, funkcji i relacji w ekosystemie zachodnich Karkonoszy,
c) integralności obszaru Natura 2000 oraz spójności sieci Natura 2000;
brak jest pełnego opisu możliwych wariantów realizacji przedsięwzięcia. Autorzy raportu oddziaływania na środowisko jako wariant alternatywny wskazują jedynie wariant zerowy bądź wariant wynikający „Projektu zagospodarowania narciarskiego masywu Szrenicy i Łabskiego Szczytu” z 4 lipca 1992 r. Nie przedstawiono innych możliwych wariantów zarówno lokalizacji przedsięwzięcia, jak i jego funkcjonowania, a także wariantów realizacji przedsięwzięcia poza obszarami sieci Natura 2000. Nie uzasadniono braku możliwości zaproponowania innych wariantów alternatywnych.

Żeby nie być gołosłownym, udostępniamy elektroniczną wersję raportu o oddziaływaniu na środowisko:

Raport | 3 MB, doc
Aneks | doc
Errata | doc

Zwracamy również uwagę na to, że Karkonoski Park także nie przeprowadził właściwej analizy oddziaływania na środowisko. Stanowisko KPN zawarte jest w dwóch plikach, które prezentujemy poniżej.

Stanowisko KPN cz. 1 | 8,2 MB, PDF
Stanowisko KPN cz. 2 | 1,8 MB, PDF

Dokumenty sporządzone przez KPN nie są oparte na rzeczywistej analizie uwarunkowań przyrodniczych. Ich mocną stroną jest jedynie analiza siedlisk przyrodniczych (głównie zbiorowisk leśnych z dominacją świerka), natomiast pozostałe aspekty przyrodnicze zostały praktycznie zignorowane. Przede wszystkim należy tu podkreślić:

brak przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczej fauny,
brak informacji o faktycznym i aktualnym stanie populacji gatunków zwierząt (w tym: o trendach zmian w populacji karkonoskiej, z uwzględnieniem innych źródeł negatywnych oddziaływań), które znajdą się pod wpływem negatywnego oddziaływania,
brak analizy utraconej pojemności retencyjnej (wskutek wylesień na potrzeby realizacji inwestycji),
brak analizy podatności wierzchnich warstw ziemi i gleby na zjawiska erozyjne,
brak analizy uwarunkowań związanych z chłonnością przyrodniczą i chłonnością turystyczną.

Brak tego typu informacji z góry dyskwalifikuje dokumenty KPN, bowiem dane tego typu powinny być podstawą do dalszej analizy negatywnych oddziaływań i ich skutków. Pełna treść stanowiska Pracowni wobec dokumentacji KPN zawarta jest w piśmie skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze | PDF.

Zastrzeżenia wobec dokumentacji ma również Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, który złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która dała pierwsze zielone światło dla rozbudowy kompleksu narciarskiego na Szrenicy. 7 grudnia 2010 r. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, w związku z czym Pracownia podjęłą stosowne czynności odwoławcze.

9 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, które nie chciało unieważnić decyzji środowiskowej dla rozbudowy kompleksu narciarskiego na Szrenicy (Karkonosze) w gminie Szklarska Poręba.

Czytaj więcej: