Karpaty – znaczenie i zagrożenia
Troska o właściwą ochronę Karpat, wyrażona poprzez zachowanie jak najbardziej naturalnego i nienaruszalnego charakteru ich zasobów przyrodniczych i kulturowych, będzie miała istotne znaczenie dla zrównoważonego rozwoju gospodarki lokalnej, narodowej oraz europejskiej i zapewni środki utrzymania i dobrobytu obecnym i przyszłym pokoleniom ludzi żyjących w Karpatach
Karpaty są pasmem gór o ogromnym znaczeniu na skalę europejską. Rozciągają się na obszarze o powierzchni ponad 200 tys. km2, na terenach Słowacji, Rumunii, Czech, Węgrzech, Polski, Ukrainy oraz Austrii, i stanowią dział wodny między zlewiskiem Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. W Karpatach swe źródła posiadają większe i mniejsze europejskie rzeki, m.in.: Aluta, Cisa, Dunajec, San czy Wisła. Karpaty nie stanowią jednego nieprzerwanego łańcucha gór, lecz składają się z wielu wyróżniających się pod względem geologicznym i orograficznym pasm górskich.
Charakteryzują się niezwykłą mozaikowością przyrodniczo-kulturową, przecinają siedem krajów Europy Środkowej i Wschodniej, łącząc różne narodowości i grupy etniczne. Stanowią również swoisty naturalny pomost pomiędzy kompleksami leśnymi północnej, południowej i zachodniej Europy. Ten unikatowy region charakteryzuje wyjątkowe bogactwo i różnorodność gatunkowa, jak również występowanie licznych endemitów. Te góry są jedną z najważniejszych ostoi dużych drapieżników.
Ze względu na unikatowość i bezcenność przyrody Karpat istnieją i wciąż są tworzone liczne formy prawnej ochrony przyrody, zarówno na szczeblu krajowym, jak i międzynarodowym. Znajduje się tu najwięcej parków narodowych, rezerwatów przyrody czy terenów wpisanych i proponowanych do europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000.
Karpaty to teren o największym poziomie bioróżnorodności na naszym kontynencie. Porastały je lasy o cechach pierwotnych (Puszcza Karpacka), które miały dla Europy podobne znaczenie, co puszcze tropikalne dla świata. Ten unikatowy region, pomimo dokonanej w trakcie historii masowej trzebieży skutkującej niemal całkowitą grabieżą bezcennych drzewostanów i niemalże ogołoceniem zboczy przez masowy wypas owiec, wciąż charakteryzuje wyjątkowe bogactwo i różnorodność gatunkowa, jak również występowanie licznych endemitów. Góry te są jedną z najważniejszych ostoi dużych drapieżników. Poza bezcennymi, lecz jednak w znacznej mierze zagospodarowanymi karpackimi ekosystemami niższych partii górskich, unikatowe pod względem swej na nowo odzyskanej naturalności są wysokogórskie systemy przyrodnicze w postaci świerczyny górnoreglowej, zarośli kosodrzewiny i kosej olchy czy muraw alpejskich, które w skali polskich Karpat stanowią jedynie znikomą powierzchnię. Po części w niezmienionej formie dotrwały do naszych czasów i są jednymi z ostatnich fragmentów gór, gdzie przyroda rządzi się swoimi prawami. Tereny wysokogórskie, najmniej użytkowane na przestrzeni wieków z powodu nieprzydatności do gospodarczego wykorzystania, stały się obecnie obiektem zainteresowania narciarstwa i grozi im poprzecinanie trasami nartostrad, liniami wyciągów i zabudowanie obiektami towarzyszącymi. Wraz z zagospodarowaniem Karpat znikną ostatnie obszary naturalnego krajobrazu górskiego wraz z towarzyszącym mu bogactwem unikatowych i różnorodnych form życia.
