Historia ochrony Puszczy Białowieskiej
2003. Został sporządzony „Plan urządzania lasu dla nadleśnictw Białowieża, Browsk, Hajnówka do roku 2001”. Decyzja Ministra Środowiska z dnia 10.06.2003 (doc, 49,5 kB)
2002. Ministerstwo Środowiska wydaje komunikat, że Powiększenie Białowieskiego Parku Narodowego na obszar całej polskiej części Puszczy Białowieskiej nie jest obecnie możliwe z kilku powodów. Przede wszystkim bardzo trudnej sytuacji budżetu państwa oraz jednoznacznie negatywnego stanowiska samorządów lokalnych.
W marcu Rada Naukowo-Społeczna Leśnego Kompleksu Promocyjnego pod przewodnictwem prof. A.W. Sokołowskiego akceptuje Program Gospodarczo-Ochronny dla LKP „Lasy Puszczy Białowieskiej”, zakładający cięcia w większości ponad stuletnich drzewostanów, z dopuszczeniem zrębów zupełnych włącznie.
2001. Ministerstwo wycofuje się z obietnic objęcia całej Puszczy parkiem narodowym na skutek zmiany ustawy o ochronie przyrody i sprzeciwu samorządów lokalnych.
W wyniku występującej gradacji kornika Minister Środowiska Antoni Tokarczuk wydaje pozwolenie na wycinanie ponad stuletnich świerków, objętych moratorium. Do wycinania świerków dochodzi nawet w rezerwatach. Decyzja ta spotyka się z ostrą krytyką naukowców i ekologów.
Leśna Komisja Techniczno Gospodarcza wnioskuje zniesienie moratorium na cięcie stuletnich drzew.
2000. Minister Środowiska podpisuje projekt Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie objęcia ochroną prawną całej Puszczy Białowieskiej i nadania jej statusu parku narodowego.
Mieszkańcy powiatu hajnowskiego zostają poddani kampanii dezinformacji i zastraszenia na temat planowanego powiększenia BPN (przedstawianego jako „zamknięcie Puszczy przed ludźmi”) i manifestują swój sprzeciw w czasie wizyty Ministra Środowiska w Białowieży obrzucając go jajkami.
Z budżetu Państwa przekazano na cele „Kontraktu dla Puszczy Białowieskiej” kolejne 10 milionów złotych.
Sprawą powiększenia BPN zajmuje się Sejmowa Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, która po wizji lokalnej stwierdza, że:
Powiększenie Białowieskiego Parku Narodowego musi się dokonać najszybciej jak tylko to możliwe, ale przy akceptacji lokalnych władz samorządowych w sposób, który zagwarantuje, że objęcie ochroną całej Puszczy nie spowoduje pogorszenia warunków życia miejscowej ludności".
1999. 20 milionów złotych zostaje przeznaczone z budżetu Państwa na „Kontrakt dla Puszczy”. Duże dotacje pomagają lokalnym społeczeństwom w transformacji związanej z powiększeniem BPN.
1998. Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa deklaruje wolę rządu objęcia całej puszczy ochroną w parku narodowym w końca 2000 roku. Ogłoszony zostaje „Kontrakt dla Puszczy Białowieskiej”.
Główny Konserwator Przyrody wstrzymuje wszelkie cięcia w istniejących rezerwatach przyrody w Puszczy Białowieskiej.
Wchodzi w życie Decyzja nr 48 Dyrektora Generalnego LP wstrzymująca cięcia rębne we wszystkich puszczańskich starodrzewach oraz zabraniająca wycinki wszystkich starych drzew w wieku powyżej 100 lat.
1997. BPN otrzymuje od Rady Europy prestiżowy Dyplom Europy. Wspólna uchwała Komitetów Ochrony Przyrody i Nauk Leśnych PAN wskazują na konieczność objęcia całej Puszczy Białowieskiej ochroną parku narodowego. Polski Komitet Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) apeluje do władz RP o objęcie całej polskiej części parkiem narodowym o zróżnicowanej strefowo ochronie.
1996. W lipcu Rada Ministrów powiększa Białowieski Park Narodowy z 47,5 do 105 km2.
Puszcza Białowieska zostaje wymieniona przez Centrum Monitoringu Ochrony Ziemi (IUCN) jako europejski leśny „gorący punkt” zagrożony unicestwieniem i wymagający specjalnej ochrony.
Powstaje Koalicja dla Puszczy Białowieskiej, skupiając wiele czołowych organizacji ekologicznych. Pomysł koalicji rodzi się przy okazji Walnego Zebrania Pracowni na rzecz Wszystkich Istot.
1995. Pracownia na rzecz Wszystkich Istot organizuje w Warszawy międzynarodową manifestację, domagając się utworzenia parku narodowego na całym obszarze Puszczy, na którą przybywają aktywiści z 12 krajów. Dochodzi do blokady Ministerstwa Środowiska – kilkanaście osób (w tym także aktywistów z zagranicy) zostaje na krótko aresztowanych. Native Forest Network organizuje manifestację pod polską ambasadą w Londynie.
Dyrektor Generalny Lasów Państwowych pod rosnącym naciskiem opinii publicznej ogłasza moratorium na cięcie stuletnich drzew i drzewostanów w całej Puszczy.
Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa powołuje Leśny Kompleks Promocyjny „Puszcza Białowieska” jako alternatywę dla powiększenia BPN.
Powstaje Towarzystwo Ochrony Puszczy Białowieskiej, którego celem jest dążenie do utworzenia parku narodowego na całym obszarze polskiej części Puszczy Białowieskiej.
Na wspólnym posiedzeniu w Białowieży Państwowa Rada Ochrony Przyrody, Komitet Ochrony Przyrody PAN i Rada Naukowa BPN podejmują uchwałę i wystosowują apel do władz RP o rozszerzenie Białowieskiego Parku Narodowego na obszar całej polskiej części Puszczy Białowieskiej.
1994. Pracownia na rzecz Wszystkich Istot rozpoczyna ogólnopolską kampanię w celu ochrony Puszczy Białowieskiej. W Warszawie przed Sejmem odbywa się manifestacja, na którą zostaje przywieziony pień 300-letniego dębu wyciętego w Puszczy. Idea poszerzenia Białowieskiego Parku Narodowego w niedługim czasie zyskuje szerokie poparcie polskiego społeczeństwa, naukowców i instytucji zajmujących się ochroną przyrody. Prezydent, Premier RP i Minister OŚZNiL otrzymują około 500 tys. listów od obywateli domagających się objęcia ochroną całej Puszczy.
Powstaje miesięcznik „Dzikie Życie”, poruszający problemy ochrony dzikiej przyrody. Jego pierwszy numer jest w całości poświęcony ochronie Puszczy i idei utworzenia Parku Narodowego na całym jej obszarze.
Idea ochrony Puszczy zyskuje międzynarodowe poparcie ruchu ekologicznego. W Ameryce powstaje koalicja BISON, która w grudniu organizuje manifestacje pod polskimi ambasadami w wielu krajach.
Rozszerzenia parku na cały obszar Puszczy domagają się w oświadczeniach: Państwowa Rada Ochrony Przyrody, Komitet Ochrony Przyrody PAN, Rada Ekologiczna przy Prezydencie RP.
Ukazuje się „Projekt utworzenia Parku Narodowego Puszczy Białowieskiej” (autorzy W. i B. Jędrzejewscy), który zakłada objęcie statusem parku narodowego całej polskiej części Puszczy Białowieskiej. Projekt ten przekazuje władzom RP Prezes Polskiej Akademii Nauk. Po raz pierwszy przeprowadzono w nim analizę zniszczeń poczynionych w Puszczy Białowieskiej w XX wieku przez gospodarkę leśną.
1983–1992. Wystąpienia uczonych (prof. J.B. Falińskiego, prof. A.W. Sokołowskiego) wskazujące na konieczność zwiększenia powierzchni Białowieskiego Parku Narodowego i wstrzymania dalszej eksploatacji Puszczy Białowieskiej.
1979. UNESCO wpisuje BPN na Listę Światowych Rezerwatów Ludzkości.
1977. UNESCO uznaje Białowieski Park Narodowy za jeden ze światowych Rezerwatów Biosfery.
1975. Rozporządzenie Ministra Leśnictwa o szczególnych zasadach gospodarki leśnej Puszczy Białowieskiej spowalnia jej wyrąb. Łącznie w latach 1945–2000 wycięto w polskiej części puszczy ok. 9 mln m3 drewna.
1952. Pierwsze żubry z hodowli restytucyjnej zostają wypuszczone na wolność. Od tej chwili populacja żubrów w Puszczy Białowieskiej wzrasta do ok. 250–300 osobników w polskiej części puszczy i ok. 300 osobników w części białoruskiej.
1946–1975. Trwa rabunkowa eksploatacja pozostałej części puszczy (ok. 500 km2); bardzo wysokie etaty cięć są regularnie przekraczane nawet o 50%. W miejsce wyciętych połaci pierwotnych lasów sadzi się najczęściej monokultury iglaste.
1947. Rada Ministrów PRL wydaje rozporządzenie o utworzeniu Białowieskiego Parku Narodowego (o pow. 47 km2, tj. 8% polskiej części puszczy). Jest to uregulowanie i prawne zatwierdzenie statusu.
Historia białoruskiej części Puszczy Białowieskiej
1993. UNESCO uznaje Pąństwowy Park Narodowy Biełowieżskaja Puszcza za Światowy Rezerwat Biosfery.
1992. Republika Białoruś uznaje cały obszar Puszczy w swoich granicach za Państwowy Park Narodowy.
1991. W Wiskulach (ośrodku rządowym w Puszczy Białowieskiej) podpisane zostaje rozwiązanie ZSRR.
1958. Zapowiednik BP zostaje przekształcony w Państwowe Gospodarstwo Rezerwatowo-Łowieckie z nadrzędnym celem gospodarki łowieckiej i organizacji polowań.
1946–2000. Łącznie w latach powojennych w białoruskiej części Puszczy Białowieskiej w ramach cięć sanitarnych wycięto około 4 mln m3 drewna.
1946. Powstaje Zapowiednik (Rezerwat) Biełowieżskaja Puszcza, obejmujący cały obszar białoruskiej części puszczy, z ośrodkiem administracyjnym i naukowym w Kamieniukach.
