Dolina Rospudy. Fot. Kamila Brzezińska, Stowarzyszenie Chrońmy Mokradła
Dolina Rospudy. Fot. Piotr Morawski
Rospuda jest główna rzeką Pojezierza Zachodniosuwalskiego, długość rzeki wynosi 102,5 km. Płynie wąską doliną w kierunku południowym i południowo-wschodnim, przepływając przez osiem jezior o stromych i wąskich brzegach (Czarne, Rospuda Filipowska, Kamienne, Garbaś, Głębokie, Sumowo Bakałarzewskie, Okrągłe, Bolesty) i trzy miejscowości: Filipów, Bakałarzewo i Raczki. Po minięciu Dowspudy zagłębia się w północno-zachodnią część Puszczy Augustowskiej, za Świętym Miejscem rozszerza się i tworzy zabagnioną nieckę zajętą przez torfowiska. Po przyjęciu wód Blizny uchodzi do jeziora Rospuda Augustowska.
Według badań naukowców z Zakładu Badania Ssaków w Białowieży Dolina Rospudy stanowi istotny, naturalny korytarz migracyjny wykorzystywany przez wielkie ssaki do przemieszczania się z Puszczy Augustowskiej i Biebrzańskiego Parku Narodowego na zachód Polski.
Dolina Rospudy jest siedliskiem lub szlakiem migracyjnym takich zwierząt jak: wilk, ryś, lis, łoś, dzik, bóbr, wydra i inne.
Formy ochrony doliny Rospudy
- Strefa ciszy w myśl rozporządzenia nr 8/91 i nr 116/92 wojewody suwalskiego.
- Obszar chronionego krajobrazu (wg. rozporządzenia nr 82/89 wojewody suwalskiego część zagrożonego terenu leży w obszarze chronionego krajobrazu nr 12 – dolina Rospudy i nr 16 – Puszcza i Jeziora Augustowskie).
- W Krajowej Sieci Ekologicznej ECONET–PL obszar doliny Rospudy stanowi węzeł o znaczeniu międzynarodowym ze względu na uwarunkowania: geomorfologiczne, hydrologiczne, biotyczne, strukturę krajobrazu oraz istniejące i proponowane obszary chronione.
- NATURA 2000 – Dolina rzeki Rospudy została włączona do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 jako Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków – część Ostoi Puszcza Augustowska.
- Puszcza Augustowska znajduje się na czele Shadow List – listy obszarów, które zdaniem NGOs i naukowców powinny się znaleźć w sieci Natura 2000 ze względu na unikalne siedliska roślin i zwierząt.
- Zielone Płuca Polski – to regionalny system ochrony tożsamości przyrodniczej i kulturowej północno-wschodniej Polski.
- Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dn. 09.07.2004, torfowisko na którym występuje Miodokwiat krzyżowy (a więc większa część Doliny Rospudy), powinna być objęta strefą ochrony ścisłej co wyklucza wszelkie inwestycje. W styczniu 2005 Wojewódzki Konserwator Przyrody zadeklarował utworzenie strefy.
- W wyniku inwentaryzacji przyrodniczej przeprowadzonej wiosną 2005 r. w obszarze planowanej drogi ujawniono występowanie nad Rospudą gatunków ptaków (głuszec, orzeł bielik, orlik krzykliwy) dla których powinny zostać utworzone strefy ochronne, co wyklucza w ich obrębie wszelkie inwestycje.
- W wyniku współpracy pomiędzy Polską, Litwą i Białorusią powstała koncepcja utworzenia Augustowsko – Druskiennickiego Transgranicznego Obszaru Chronionego.
- Od lat osiemdziesiątych planuje się utworzenie na obszarze doliny Rospudy rezerwatu przyrody.
- Projektowany rezerwat torfowiska Rospuda w Puszczy Augustowskiej – Kazimierz Karczmarz, Aleksander Sokołowski | doc, 2,2 MB